ارزیابی ریسک

ریسک رویدادی است که در صورت وقوع، یک یا چند هدف پروژه را تحت تاثیر قرار می دهد. تحت تاثیر قرار گرفتن اهداف پروژه می تواند مثبت یا منفی باشد که به معنی فرصت یا تهدید است. البته احتمالی بودن این رویداد را هم باید مدنظر گرفت. اهمیت ریسک هم به همین دو عامل بستگی دارد. برای سنجش آن باید این دو عامل را کاملا شناسایی و بررسی کنید. به عبارت دیگر ارزیابی ریسک مبتنی بر دو بعد احتمال وقوع و تاثیر آن است.

اولویت بندی ریسک ها براساس حدس و گمان و بدون داشتن اطلاعات کافی، نمی تواند منتج به نتایج قابل اتکایی شود، چرا که نتایج بدست آمده کاملا به ذهنیت فرد قضاوت کننده، بستگی دارد. برای همین منظور نیاز به روشهای ساختاربندی شده ای است که مانع از اعمال سلیقه فردی افراد می شود و همه ریسک ها را در چهارچوب مشترکی ارزیابی و رتبه بندی می کند. در واقع هدف اصلی از ارزیابی ریسک همین است.

روشهای ارزیابی ریسک به دو دسته ارزیابی کیفی و کمی تقسیم می شوند. در ارزیابی کیفی، ریسکها با استفاده از جملات توصیفی، تشریح می شوند و تلاش می شود با ارائه جزییات کافی از ریسک، راههای مناسب پاسخ به آن جستجو شود. همچنین در فرآیند ارزیابی کیفی سعی می شود با نگرش مفهومی – توصیفی در اولویت بندی ریسکها، احتمال بروز ریسک و تاثیر آن بر روی بخش های مختلف پروژه مورد بررسی قرار گیرد. در ارزیابی کمی، از مقادیر عددی برای نشان دادن ابعاد و اهمیت ریسکها بر روی اهداف پروژه بصورت مجزا و یا گروهی استفاده می شود.

روشهای ارزیابی کیفی به تلاش کمتری نیاز دارد و خیلی ساده قابل اجرا است. از این روش معمولا در رتبه بندی و تعیین اولویت ریسکها برای انجام اقدامات بعدی استفاده می شود. در روش ارزیابی کمی، تلاش بیشتری برای دستیابی به خروجی های دقیق تر انجام می شود. میزان دقت این نوع ارزیابی کاملا به داده های ورودی بستگی دارد. اکثر کارشناسان خبره ریسک بر این عقیده استوارند که انجام ارزیابی کیفی در پروژه ها الزامی است. زیرا به درک موثرتر ریسکها و انجام مطلوب مدیریت ریسک کمک شایان توجهی می نماید. ولی ارزیابی کمی ریسک فقط در برخی از پروژه ها کاربرد دارد. در حقیقت نوع، اندازه و میزان دقت مورد نیاز در ارزیابی ها، به نوع پروژه و سایر عوامل مدیریتی بستگی دارد و حتما باید در برنامه مدیریتی ریسک مشخص گردد.